Jak zaplanować trasę z wieloma punktami dostawy? Kolejność przystanków ma znaczenie

Kierowca ma do odwiedzenia kilkanaście punktów dostawy. Adresy są znane, samochód gotowy, a plan na pierwszy rzut oka wydaje się prosty: wystarczy ustalić kolejność klientów i wysłać kierowcę w trasę. Problem zaczyna się wtedy, gdy okazuje się, że kolejność punktów została ustalona na podstawie listy zleceń, kodów pocztowych albo intuicji spedytora. Przy kilku adresach może się to sprawdzić. Przy kilkunastu nawet niewielkie błędy mogą oznaczać dodatkowe kilometry, dłuższy czas przejazdu i wyższy koszt realizacji dostaw.

Dlatego przy trasach wielopunktowych znaczenie ma nie tylko to, gdzie trzeba dojechać, ale również w jakiej kolejności odwiedzić poszczególne punkty.

Czym jest trasa wielopunktowa?

Trasa wielopunktowa to przejazd obejmujący więcej niż miejsce rozpoczęcia i zakończenia podróży. Pomiędzy nimi kierowca odwiedza kolejne punkty załadunku, rozładunku, dostawy lub odbioru. Takie trasy są codziennością między innymi w dystrybucji, handlu hurtowym, zaopatrzeniu sklepów, transporcie lokalnym czy obsłudze sieci punktów. Im więcej adresów znajduje się na trasie, tym większego znaczenia nabiera ich właściwa kolejność. Przy dwóch lub trzech lokalizacjach doświadczony spedytor może szybko ocenić najbardziej logiczny przebieg przejazdu. Przy kilkunastu punktach liczba możliwych kombinacji staje się jednak tak duża, że ręczne porównanie wszystkich wariantów przestaje być praktyczne.

Dlaczego kolejność punktów dostawy jest tak ważna?

Wyobraźmy sobie samochód, który rano wyjeżdża z magazynu i ma dostarczyć towar do dziesięciu klientów. Można realizować dostawy w kolejności, w jakiej pojawiły się w systemie. Można ułożyć je według kodów pocztowych. Można też spojrzeć na mapę i spróbować samodzielnie określić najbardziej logiczny przebieg trasy. Każdy z tych sposobów może doprowadzić kierowcę do wszystkich klientów. Nie oznacza to jednak, że zrobi to w najbardziej efektywny sposób. Niewłaściwa kolejność może powodować sytuację, w której samochód przejeżdża kilka razy przez tę samą część miasta, wraca w kierunku wcześniej odwiedzonego obszaru albo wykonuje niepotrzebne kilometry pomiędzy kolejnymi dostawami. W skali jednej trasy różnica może wydawać się niewielka. Jeżeli jednak podobnych tras firma realizuje kilkadziesiąt w miesiącu, dodatkowe kilometry zaczynają przekładać się na realne koszty paliwa, pracy kierowców i eksploatacji pojazdów.

Na czym polega optymalizacja kolejności punktów trasy?

Optymalizacja trasy wielopunktowej polega na znalezieniu korzystnej kolejności odwiedzania wszystkich wskazanych lokalizacji. W praktyce system otrzymuje punkt startowy, punkt końcowy oraz miejsca, które kierowca musi odwiedzić po drodze. Następnie analizuje możliwe warianty i ustala kolejność punktów pozwalającą efektywniej zrealizować przejazd.

Problem ten jest znany w matematyce i logistyce jako problem komiwojażera. Jego istota jest prosta: trzeba odwiedzić określony zestaw miejsc i znaleźć możliwie korzystną kolejność przejazdu między nimi. Nie trzeba jednak znać algorytmów, żeby wykorzystać tę zasadę w codziennej pracy. Dla spedytora najważniejszy jest efekt: zamiast ręcznie przestawiać adresy i wielokrotnie przeliczać trasę, można wykorzystać program, który zrobi to automatycznie.

Najkrótsza kolejność nie zawsze oznacza najlepszą trasę dla ciężarówki

W transporcie drogowym sama odległość między punktami nie wystarczy. Dwa adresy mogą znajdować się blisko siebie na mapie, ale bezpośredni przejazd pomiędzy nimi może być niekorzystny lub niemożliwy dla konkretnego pojazdu. Znaczenie mają między innymi parametry samochodu, dostępna infrastruktura drogowa, ograniczenia tonażowe czy zakazy dotyczące określonych typów pojazdów. Dlatego profesjonalne planowanie tras wielopunktowych powinno opierać się na rzeczywistej sieci drogowej, a nie wyłącznie na odległości punktów w linii prostej.

W Emapa Web Router dostępna jest optymalizacja prosta oraz szczegółowa. Optymalizacja prosta bierze pod uwagę odległości między punktami w linii prostej, natomiast szczegółowa uwzględnia infrastrukturę drogową.

Jak zaplanować trasę z wieloma punktami dostawy?

Proces warto rozpocząć od zebrania wszystkich adresów, które kierowca musi odwiedzić. Następnie należy określić miejsce rozpoczęcia i zakończenia trasy oraz wybrać odpowiedni profil pojazdu.

Kolejnym krokiem jest wprowadzenie punktów pośrednich i optymalizacja ich kolejności. Dopiero wtedy warto przeanalizować cały przebieg trasy, przewidywany kilometraż, czas przejazdu oraz koszty.

Takie podejście pozwala spojrzeć na transport jako na całość, zamiast analizować osobno przejazd pomiędzy każdą parą klientów.

W Emapa Web Router do jednej trasy można wprowadzić do 50 punktów via, a następnie zoptymalizować ich kolejność. Program pozwala również wyznaczać warianty trasy najkrótszej, najszybszej lub najtańszej oraz uwzględniać parametry pojazdu i koszty przejazdu.

Co można zyskać dzięki lepszej kolejności dostaw?

Najbardziej oczywistą korzyścią jest ograniczenie zbędnych kilometrów. To jednak tylko część efektu. Krótszy i bardziej logiczny przebieg trasy może oznaczać mniejsze zużycie paliwa, lepsze wykorzystanie czasu pracy kierowcy oraz możliwość sprawniejszej realizacji wszystkich zaplanowanych dostaw.

Łatwiejsza staje się również kalkulacja kosztu zlecenia. Jeżeli przed wyjazdem znamy rzeczywisty przebieg trasy, kilometraż i przewidywany czas przejazdu, możemy dokładniej ocenić koszt realizacji całego transportu.

Optymalizacja kolejności punktów nie oznacza więc wyłącznie „układania adresów”. Jest jednym z elementów wpływających na efektywność całego procesu dystrybucji.

Kiedy optymalizacja trasy wielopunktowej daje największe korzyści?

Największy potencjał pojawia się tam, gdzie jeden pojazd w ciągu dnia odwiedza wiele lokalizacji. Dobrym przykładem są dostawy z magazynu do kilku lub kilkunastu sklepów, dystrybucja produktów do klientów, odbiór towaru z wielu punktów czy trasy realizowane przez samochody dostawcze. Przy dwóch punktach różnica między ręcznym a automatycznym planowaniem może być niewielka. Wraz ze wzrostem liczby lokalizacji rośnie jednak liczba możliwych wariantów, a znalezienie korzystnej kolejności bez odpowiedniego narzędzia staje się coraz trudniejsze.

Optymalizacja jednej trasy a optymalizacja całej floty – to nie to samo

Warto rozróżnić dwa pojęcia, które często są ze sobą mylone.

Optymalizacja trasy wielopunktowej odpowiada na pytanie: w jakiej kolejności jeden pojazd powinien odwiedzić przypisane mu punkty?

Optymalizacja wielu tras jednocześnie jest bardziej złożonym zadaniem. Obejmuje również decyzję, które punkty powinny zostać przydzielone do poszczególnych pojazdów i jak podzielić wszystkie zlecenia pomiędzy flotę.

Emapa Web Router służy do optymalizacji kolejności punktów w ramach pojedynczej trasy. Nie jest narzędziem przeznaczonym do jednoczesnej optymalizacji wielu tras całej floty.

To ważne rozróżnienie przy wyborze rozwiązania odpowiedniego do konkretnego procesu transportowego.

Czy warto optymalizować kolejność punktów przy każdej trasie?

Nie każda trasa wymaga zaawansowanej optymalizacji. Jeżeli kierowca jedzie z punktu A do B albo odwiedza dwa miejsca położone przy tej samej drodze, korzyść może być niewielka. Sytuacja zmienia się wraz ze wzrostem liczby punktów. Jeżeli samochód ma odwiedzić kilkanaście lokalizacji, ręczne ustalanie kolejności staje się coraz mniej przewidywalne. Właśnie wtedy automatyczna optymalizacja może przynieść największą wartość: pozwala szybciej przygotować plan i ograniczyć ryzyko niepotrzebnych przejazdów.

Dobrze zaplanowana trasa zaczyna się od właściwej kolejności

W trasach wielopunktowych nie wystarczy wiedzieć, gdzie znajdują się klienci. Trzeba jeszcze zdecydować, w jakiej kolejności do nich dotrzeć. Im więcej punktów obejmuje transport, tym większe znaczenie ma sposób ich ułożenia. Dobrze zaplanowana kolejność może ograniczyć liczbę kilometrów, skrócić czas przejazdu i pomóc lepiej wykorzystać dostępny czas kierowcy. Dlatego optymalizacja trasy powinna odbywać się przed wyjazdem pojazdu, a nie dopiero wtedy, gdy kierowca jest już w drodze.

Zaplanuj trasę wielopunktową w Emapa Web Router

Emapa Web Router umożliwia tworzenie tras obejmujących do 50 punktów via oraz optymalizację kolejności ich odwiedzania. Możesz również uwzględnić parametry pojazdu, przeanalizować koszty przejazdu i wybrać odpowiedni wariant trasy. Zamiast ręcznie ustawiać kolejne adresy, możesz sprawdzić optymalny przebieg przejazdu jeszcze przed wysłaniem kierowcy w trasę.

Przetestuj Emapa Web Router i sprawdź, jak optymalizacja kolejności punktów może usprawnić planowanie Twoich dostaw.